શું તમે ગુજરાતી કહેવત ( Gujarati Kahevat ) વાંચવા કે શીખવા ઇચ્છો છો? તો તમે યોગ્ય જગ્યાએ આવ્યા છો!
ગુજરાતી કહેવત માં ગુજરાતીની લોકબોલીમાંથી ઉદ્ભવેલી લોકપ્રિય કહેવતો રજૂ કરવામાં આવે છે, જે જીવનના અનુભવો, સંસ્કૃતિ, સમજદારી અને વ્યવહારિક જ્ઞાનને ટૂંકા પરંતુ અર્થપૂર્ણ શબ્દોમાં વ્યક્ત કરે છે. આવી કહેવતો આપણા દૈનિક જીવનમાં માર્ગદર્શન આપે છે અને ભાષાને વધુ સમૃદ્ધ તથા અસરકારક બનાવે છે. આ લેખમાં અમે Gujarati Kahevatને સરળ, સ્પષ્ટ અને સમજવા સહેલાં રીતે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
આ ગુજરાતી કહેવત ઉપરાંત, તમે અહીં શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ, ગુજરાતી તળપદા શબ્દો અને શૈક્ષણિક માહિતી પણ વાંચી શકો છો.
ગુજરાતી કહેવત, તેના અર્થ સાથે | All Gujarati Kahevat with Answer
કહેવત એટલે શું?
કહેવત એટલે લોકોના અનુભવ અને જીવનના પાઠ પરથી બનેલું ટૂંકું, સરળ અને અર્થસભર વાક્ય, જે કોઈ વાતને સ્પષ્ટ રીતે સમજાવવા અથવા શીખ આપવા માટે વપરાય છે.
કહેવતોમાં સામાન્ય રીતે જીવનની સત્યતા, નૈતિકતા, સમજદારી અને અનુભવનો સાર સમાયેલો હોય છે.
Gujarati Kahevat with Answer
- જે વાવે તે કાપે – જે માણસ જે કરે છે, તેવું જ પરિણામ ભોગવે છે.
- ધીરજનું ફળ મીઠું – ધીરજ રાખવાથી સારો પરિણામ મળે છે.
- ખાલી ઘડું વધારે અવાજ કરે – ઓછું જ્ઞાન ધરાવનાર વધુ બોલે છે.
- એક પંથ બે કાજ – એક કામથી બે ફાયદા થવા.
- જેટલું ગુડ તેટલો ગોળ – જેવી કિંમત તેમ જ ગુણ.
- નાચ ન જાણે આંગણું વાંકડું – પોતાની ભૂલ બીજાને દોષારોપણ કરવું.
- ઉંચા ઝાડે ઊંચા પવન – મોટાને વધુ મુશ્કેલીઓ આવે.
- આગ વગર ધુમાડો નહીં – કોઈ વાત પાછળ કોઈ કારણ હોય છે.
- જ્યાં જરૂર ત્યાં હાજર – જરૂર પડે ત્યારે મદદરૂપ થવું.
- ઘરનું મરઘું દાળ બરાબર – પોતાની વસ્તુનું મૂલ્ય ન સમજવું.
- આંધળાને લાકડીનો ટેકો – મુશ્કેલીમાં સહારો મળવો.
- મીઠા બોલે માર મારવો – મીઠી વાત કરીને નુકસાન કરવું.
- બૂંદ બૂંદથી સાગર બને – નાનાં પ્રયાસોથી મોટું કામ બને.
- પાણી માથેથી પસાર થવું – સહનશક્તિથી વધારે મુશ્કેલી થવી.
- કાંટામાંથી કાંટો કાઢવો – મુશ્કેલી દૂર કરવા ચતુરાઈ કરવી.
- જ્યાં ધુમાડો ત્યાં આગ – અફવા પાછળ કંઈક સત્ય હોય.
- હાથી જાય બજારમાં, કૂતરા ભુંકે હજાર – મોટા લોકોની ટીકા થતી રહે.
- ઘી સીધું આંગળીથી ન મળે – મહેનત વિના લાભ ન મળે.
- આકાશના તારા તોડવા – અશક્ય સપનાઓ જોવું.
- નદી કિનારે બેસી નાવ જોવી – જોખમ લીધા વગર ફાયદો ઈચ્છવો.
- જે દેખાય તે જ સત્ય નથી – દેખાવ પર વિશ્વાસ ન કરવો.
- મોંમાં રામ, બગલમાં છરી – બહારથી સારા, અંદરથી ખરાબ.
- એકલું ઝાડ વન ન બને – એક માણસથી બધું શક્ય નથી.
- લોભે લંગર તૂટે – લોભ નુકસાન કરે છે.
- પડતા પર પાટું મારવું – મુશ્કેલીમાં વધુ દુઃખ આપવું.
- ઘરમાં દાળ નથી અને બહાર ભાત – પોતાની જરૂર છોડીને દેખાવ કરવો.
- આંગળી ચાટીને ઘી ન મળે – મહેનત વગર સફળતા નહીં.
- જેમ રાજા તેમ પ્રજા – નેતા જેવો, જનતા તેવી.
- પેટમાં દારૂ અને મોઢે સંતવાણી – અંદર કંઈક, બહાર કંઈક.
- જ્યાં પ્રેમ ત્યાં પરમાત્મા – સાચા પ્રેમમાં ઈશ્વરનો વાસ છે.
Kahevat In Gujarati
- ઉંટ પહાડ નીચે આવતો નથી – અહંકારી માણસ સહેલાઈથી નમતો નથી.
- આંગળી બતાવો તો હાથ પકડી લે – વધારે લાલચી સ્વભાવ.
- ઘોડા છૂટી ગયા પછી તબેલો બંધ કરવો – મોડું પગલું ભરવું.
- ઘી ઉલટું થવું – કામ બગડી જવું.
- ચોરના પગ ટૂંકા – ખોટું કરનાર ઝડપાઈ જાય છે.
- બોલતાં પહેલાં વિચારવું – વિચાર વિના બોલવાથી નુકસાન થાય.
- અતિ કરશો તો અનર્થ થશે – હદથી વધુ કંઈ પણ ખરાબ.
- ઘરમાં દીવો નથી અને બહાર દીપાવલી – દેખાડા માટે ખર્ચ કરવો.
- કૂતરું ભુંકે, હાથી ચાલે – નકામી ટીકા પર ધ્યાન ન આપવું.
- જ્યાં નથી ત્યાં હાથ ન નાખવો – બિનજરૂરી દખલ ન કરવો.
- પાણીમાં રહી મગર સાથે વેર – પરિસ્થિતિ વિરુદ્ધ વર્તન કરવું.
- આંધળું વહાણ, અંધો ખેવૈયો – નેતા અને અનુયાયી બંને અયોગ્ય.
- જે જેવું કરે તે તેવું ભરે – કર્મનું પરિણામ ભોગવવું.
- નદીના બે કિનારા સાથે ન ચાલે – એકસાથે બે રસ્તા શક્ય નથી.
- દૂધનો દાઝેલો છાશ પણ ફૂંકી ફૂંકી પીવે – એકવાર નુકસાન થાય તો વધુ સાવધાન રહે.
- પાણીમાં લાકડું ફેંકવું – બેકાર પ્રયત્ન કરવો.
- આકાશમાંથી પડ્યો ને ખજૂરના ઝાડે અટક્યો – એક મુશ્કેલીમાંથી બીજીમાં ફસાવું.
- પાડા પર પાટું – પહેલેથી દુઃખમાં વધુ દુઃખ આપવું.
- નકામા માણસનું કામ વધારે – નિષ્ફળ વ્યક્તિ બિનજરૂરી વાત કરે.
- એક ચોર બીજાને ઓળખે – ખોટું કરનાર ખોટાને ઓળખી જાય.
- પેટ સાફ તો મન સાફ – શરીર સ્વચ્છ તો વિચાર સ્વચ્છ.
- ઘર ભડકે તો વાડ શેને? – મૂળ સમસ્યા રહે તો ઉપાય બેકાર.
- સપનામાં લાડુ અને જાગતાં ભૂખ – કલ્પના વધારે, હકીકત ઓછી.
- હાથનું કંકુ આંખે આંજવું – પોતાનું નુકસાન જાતે કરવું.
- દોડતા પાણીમાં કચરો ન દેખાય – વ્યસ્તતામાં ભૂલ નજરે ન પડે.
- આગથી રમશો તો બળશો – ખોટા કામનું નુકસાન થશે.
- માથું ગરમ અને બુદ્ધિ ઠંડી – ગુસ્સામાં સમજ ન રહે.
- ઘરનો ભેદી લંકા ઢાળે – અંદરનો માણસ જ નુકસાન કરે.
- બાપના પૈસે શોખ – પોતે કમાયા વિના મજા કરવી.
- હાથીના દાંત બતાવવાના જુદા અને ચાવવાના જુદા – દેખાવ અને હકીકત અલગ.
સમાન અર્થ ધરાવતી કહેવતો
જે વાવે તે કાપે – જે જેવું કરે તે તેવું ભરે
→ માણસ જે સારા કે ખરાબ કામ કરે છે, તેનું પરિણામ તેને ભવિષ્યમાં જરૂર મળે છે; જીવનમાં કોઈ પણ કર્મ વ્યર્થ જતું નથી.
ધીરજનું ફળ મીઠું – ધીરજ રાખો તો જીત ચોક્કસ
→ જે વ્યક્તિ મુશ્કેલીમાં પણ ધીરજ રાખે છે અને હાર માનતી નથી, તેને અંતે સફળતા અને સારો પરિણામ મળે છે.
ખાલી ઘડું વધારે અવાજ કરે – ઓછું જ્ઞાન, વધુ બોલ
→ જેને ઓછું જ્ઞાન હોય છે તે વધારે દેખાડો કરે છે, જ્યારે સમજદાર માણસ શાંતિથી અને વિચારપૂર્વક બોલે છે.
એક પંથ બે કાજ – એક તીરે બે નિશાન
→ એક જ પ્રયત્નથી બે લાભ મળી જાય ત્યારે આ કહેવત વપરાય છે; સમજદારીથી કામ કરવાથી સમય અને મહેનત બંને બચી જાય છે.
ઘરનું મરઘું દાળ બરાબર – પાસેનું સોનું કીમતી નથી લાગતું
→ પોતાની પાસે જે વસ્તુ હોય તેનું મૂલ્ય માણસ સમજતો નથી, પરંતુ બીજાની વસ્તુ વધારે સારી અને કીમતી લાગે છે.
આગ વગર ધુમાડો નહીં – કારણ વગર ઘટના નથી
→ કોઈપણ અફવા, વાત કે ઘટના પાછળ કોઈને કોઈ સત્ય અથવા કારણ છુપાયેલું જ હોય છે.
ઉંચા ઝાડે ઊંચા પવન – મોટાને મોટી મુશ્કેલી
→ જે વ્યક્તિ ઊંચા પદ પર હોય છે અથવા સફળ બને છે, તેને સામાન્ય માણસ કરતાં વધુ જવાબદારી અને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે.
લોભે લંગર તૂટે – લાલચ બધી બરબાદી કરે
→ વધારે લોભ રાખવાથી માણસ સાચું મળતું હોય તે પણ ગુમાવી દે છે અને અંતે નુકસાન જ ભોગવે છે.
નાચ ન જાણે આંગણું વાંકડું – પોતાની ભૂલ બીજાને આપવી
→ પોતાની ખામી સ્વીકારવાને બદલે માણસ બીજાને દોષ આપે છે, જેથી પોતે સાચો દેખાય.
ઘોડા છૂટી ગયા પછી તબેલો બંધ – સમય ગયા પછી અક્કલ
→ યોગ્ય સમયે પગલું ન ભરવાથી પછી પસ્તાવું પડે છે, પરંતુ ત્યારે કંઈ સુધારો શક્ય નથી.
આંધળાને લાકડીનો ટેકો – મુશ્કેલીમાં સહારો
→ મુશ્કેલીના સમયમાં જો કોઈ મદદ કરે તો તે જીવન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થાય છે.
પાણી માથેથી પસાર થવું – સહનશક્તિ ખૂટવી
→ જ્યારે મુશ્કેલી માણસની સહનશક્તિ કરતાં વધુ વધી જાય ત્યારે આવી સ્થિતિને આ કહેવતથી સમજાવવામાં આવે છે.
કૂતરું ભુંકે હાથી ચાલે – ટીકાને અવગણવી
→ મોટા અને સફળ લોકો નાની-મોટી ટીકા પર ધ્યાન આપ્યા વગર પોતાના માર્ગ પર આગળ વધે છે.
બૂંદ બૂંદથી સાગર બને – નાનાં પ્રયત્ને મોટું પરિણામ
→ નાના નાના પ્રયાસો સતત કરતા રહીએ તો અંતે મોટું સફળ પરિણામ મળી શકે છે.
ઘરમાં દીવો નથી બહાર દીપાવલી – દેખાડા માટે ખર્ચ
→ પોતાની મૂળ જરૂરિયાત પૂરી ન હોવા છતાં લોકો બહાર દેખાડા માટે ફાજલ ખર્ચ કરે છે.
મોંમાં રામ બગલમાં છરી – બહારથી સારા અંદરથી ખરાબ
→ જે વ્યક્તિ બહારથી ખૂબ સારો દેખાય પરંતુ અંદરથી દગાખોર હોય તેને આ કહેવત લાગુ પડે છે.
એકલું ઝાડ વન ન બને – એકથી ટીમ મોટી
→ એક માણસ એકલો બધું કરી શકતો નથી; સફળતા માટે ટીમ અને સહયોગ જરૂરી છે.
આકાશના તારા તોડવા – અશક્ય સપના
→ જે ઇચ્છાઓ પૂરી થવી શક્ય જ નથી તેવી કલ્પનાઓ કરવી એ સમય બગાડવા જેવું છે.
ઘી સીધું આંગળીથી ન મળે – મહેનત વગર લાભ નહીં
→ જીવનમાં કોઈ પણ સફળતા કે લાભ મેળવવા માટે મહેનત કરવી જ પડે છે.
ઘરનો ભેદી લંકા ઢાળે – અંદરનો શત્રુ ખતરનાક
→ ઘણી વખત આપણું નુકસાન બહારના લોકો કરતાં આપણા નજીકના લોકો વધુ કરે છે.
પડતા પર પાટું – દુઃખમાં વધુ દુઃખ
→ પહેલેથી મુશ્કેલીમાં ફસાયેલા માણસ પર વધુ ભાર નાખવો એ વધુ અન્યાય છે.
દૂધનો દાઝેલો છાશ ફૂંકી પીવે – અનુભવથી સાવધાન
→ એકવાર નુકસાન થયેલું હોય તો માણસ પછી ખૂબ જ સાવચેત બની જાય છે.
નદી કિનારે બેસી નાવ જોવી – જોખમ વગર ફાયદો ઈચ્છવો
→ પ્રયત્ન અને જોખમ લીધા વગર ફક્ત સફળતાની આશા રાખવી ખોટી છે.
હાથીના દાંત બતાવવાના જુદા – દેખાવ અલગ હકીકત અલગ
→ ઘણી વખત લોકો બહાર જે બતાવે છે તે હકીકતમાં તેમનો સાચો સ્વભાવ નથી હોતો.
આંધળું વહાણ અંધો ખેવૈયો – અયોગ્ય નેતા અને અનુયાયી
→ જ્યારે નેતા અને તેના અનુયાયી બંને અયોગ્ય હોય ત્યારે સંસ્થા કે સમાજ નિષ્ફળ જાય છે.
ચોરના પગ ટૂંકા – ખોટું લાંબું ચાલતું નથી
→ ખોટી વાત કે ખોટું કામ લાંબા સમય સુધી છુપાઈ શકતું નથી, એક દિવસ બહાર આવી જ જાય છે.
પાણીમાં રહી મગર સાથે વેર – પરિસ્થિતિ સામે લડવું
→ જે પરિસ્થિતિમાં રહીને તેના વિરુદ્ધ વર્તન કરવું એ પોતાની જાતને મુશ્કેલીમાં મૂકવા જેવું છે.
બાપના પૈસે શોખ – પોતાની મહેનત વિના મજા
→ પોતાની કમાણી કર્યા વગર મળતી સુવિધાનો સાચો મૂલ્ય માણસ સમજી શકતો નથી.
પેટમાં દારૂ મોઢે સંતવાણી – બહાર કંઈક અંદર કંઈક
→ જે વ્યક્તિ બહારથી સારા શબ્દો બોલે પરંતુ અંદરથી ખોટા વિચારો રાખે તે દંભી કહેવાય.
જેમ રાજા તેમ પ્રજા – નેતા જેવો સમાજ એવો
→ સમાજ કે સંસ્થાનો સ્વભાવ તેના નેતા પર આધાર રાખે છે; નેતા સારો હશે તો પ્રજા પણ સારી બનશે.
વિરોધી અર્થ આપતી કહેવતો
જે વાવે તે કાપે
વિરોધી: ભાગ્યમાં હોય તે મળે
→ માણસના કર્મ કરતાં ભાગ્ય વધુ અસર કરે છે, કેટલીક વખત મહેનત વગર પણ સફળતા મળી જાય છે.
ધીરજનું ફળ મીઠું
વિરોધી: વેળા વહી ગઈ તો હાથમાં કંઈ ન રહે
→ વધારે રાહ જોવાથી તક હાથમાંથી નીકળી જાય છે.
ખાલી ઘડું વધારે અવાજ કરે
વિરોધી: મોટા લોકો મૌન રહે
→ સાચા જ્ઞાની લોકો વધારે બોલતા નથી, કામથી પોતાની ઓળખ બનાવે છે.
એક પંથ બે કાજ
વિરોધી: બે નાવમાં પગ મુકવો
→ એક સાથે બે કામ કરવા જઈએ તો બંને બગડી શકે.
ઘરનું મરઘું દાળ બરાબર
વિરોધી: ઘરની વસ્તુ સૌથી કીમતી
→ પોતાની પાસે જે છે તેનું સાચું મૂલ્ય સમજવું જોઈએ.
આગ વગર ધુમાડો નહીં
વિરોધી: અફવા ઘણી વખત ખોટી હોય છે
→ દરેક વાત પાછળ સત્ય હોય જ એવું નથી.
ઉંચા ઝાડે ઊંચા પવન
વિરોધી: નાનું રહે તો સુરક્ષિત રહે
→ મોટા બનવાથી જોખમ વધે છે, નાનું રહેવું સરળ છે.
લોભે લંગર તૂટે
વિરોધી: લોભથી લાભ પણ થાય
→ ક્યારેક વધારે ઇચ્છા માણસને વધુ મેળવવા પ્રેરિત કરે છે.
નાચ ન જાણે આંગણું વાંકડું
વિરોધી: પોતાની ભૂલ સ્વીકારવી મહાનતા
→ પોતાની ખામી માનવી એ સમજદારી છે.
ઘોડા છૂટી ગયા પછી તબેલો બંધ
વિરોધી: સમયસર પગલું સફળતા લાવે
→ યોગ્ય સમયે નિર્ણય લેવાથી નુકસાન ટળી જાય છે.
આંધળાને લાકડીનો ટેકો
વિરોધી: પોતે જ પોતાનો સહારો
→ માણસે પોતાની સમસ્યાનો ઉકેલ જાતે લાવવો જોઈએ.
પાણી માથેથી પસાર થવું
વિરોધી: મુશ્કેલી સહન કરી શકાય તેવી
→ દરેક મુશ્કેલી એટલી ગંભીર નથી.
કૂતરું ભુંકે હાથી ચાલે
વિરોધી: ટીકા માનવી સુધાર લાવે
→ ટીકા સ્વીકારવાથી માણસમાં સુધારો થાય છે.
બૂંદ બૂંદથી સાગર બને
વિરોધી: એક ભૂલથી બધું બગડે
→ નાની ભૂલ પણ મોટું નુકસાન કરી શકે છે.
ઘરમાં દીવો નથી બહાર દીપાવલી
વિરોધી: પહેલાં ઘર પછી બહાર
→ પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરીને પછી દેખાડો કરવો.
મોંમાં રામ બગલમાં છરી
વિરોધી: બહાર જેવા અંદર એવા
→ જે માણસ સાચો હોય તે અંદર બહાર એકસરખો હોય.
એકલું ઝાડ વન ન બને
વિરોધી: એક માણસ પણ ઘણું કરી શકે
→ એક વ્યક્તિ પણ મોટો બદલાવ લાવી શકે છે.
આકાશના તારા તોડવા
વિરોધી: વાસ્તવિક સપના જોવું
→ શક્ય લક્ષ્ય રાખવાથી સફળતા મળે છે.
ઘી સીધું આંગળીથી ન મળે
વિરોધી: ક્યારેક નસીબે બધું મળે
→ મહેનત વગર પણ ક્યારેક સફળતા મળી શકે છે.
ઘરનો ભેદી લંકા ઢાળે
વિરોધી: ઘરનો માણસ સૌથી વિશ્વાસુ
→ પરિવારજનો સૌથી વધુ સહારો આપે છે.
પડતા પર પાટું
વિરોધી: પડતા ને ઊભા કરવો
→ મુશ્કેલીમાં મદદ કરવી એ સાચી માનવતા છે.
દૂધનો દાઝેલો છાશ ફૂંકી પીવે
વિરોધી: દરેક નવી તક સ્વીકારવી
→ જૂના અનુભવથી ડરીને આગળ ન વધવું નહીં.
નદી કિનારે બેસી નાવ જોવી
વિરોધી: જોખમ લીધા વિના જીત નહીં
→ પ્રયત્ન અને સાહસથી જ સફળતા મળે.
હાથીના દાંત બતાવવાના જુદા
વિરોધી: જે દેખાય તે જ સાચું
→ કેટલીક વખત દેખાવ જ હકીકત હોય છે.
આંધળું વહાણ અંધો ખેવૈયો
વિરોધી: સારો નેતા સફળતા લાવે
→ યોગ્ય નેતૃત્વથી સંસ્થા આગળ વધે છે.
ચોરના પગ ટૂંકા
વિરોધી: ખોટું લાંબા સમય સુધી ચાલે
→ કેટલીક ખોટી બાબતો વર્ષો સુધી છુપાયેલી રહે છે.
પાણીમાં રહી મગર સાથે વેર
વિરોધી: પરિસ્થિતિ મુજબ ઢળવું
→ સમજદારીથી પરિસ્થિતિને અનુરૂપ વર્તવું જોઈએ.
બાપના પૈસે શોખ
વિરોધી: પોતાની કમાણીનો ગર્વ
→ પોતાની મહેનતથી કમાવાનું સાચું સુખ મળે છે.
પેટમાં દારૂ મોઢે સંતવાણી
વિરોધી: અંદર બહાર એકસરખા
→ સાચો માણસ દંભ કરતો નથી.
જેમ રાજા તેમ પ્રજા
વિરોધી: પ્રજા રાજાને બદલે છે
→ સમાજ જ નેતાને ઘડે છે, નેતા પ્રજા પ્રમાણે બદલાય છે.
અ અક્ષર પર કહેવતો
- અંધા આગળ આઈનો શું કામ? – જેને સમજ નથી તેને સમજાવવું વ્યર્થ છે.
- અંધા ને અંધું ભેળા થાય – સમાન સ્વભાવના લોકો સાથે જ રહે છે.
- અંધા ને એક આંખ વાળો રાજા – ઓછામાં પણ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
- અતિ સર્વત્ર વર્જ્ય છે – કોઈપણ વસ્તુ વધુ થાય તો નુકસાન કરે છે.
- અતિ લાડે સંતાન બગડે – વધારે લાડથી બાળક બગડી જાય છે.
- અક્કલમંદને ઈશારો પૂરતો – સમજદારને ઓછી વાતમાં સમજ પડે છે.
- અક્કલના અંધા – સમજ હોવા છતાં સમજ ન પાડનાર.
- અડધું જ્ઞાન ખતરનાક – અપૂર્ણ જ્ઞાન નુકસાન કરે છે.
- અનુભવ મોટો ગુરુ છે – જીવનમાં સાચી શીખ અનુભવથી મળે છે.
- અવસર ચૂકી જાય તો પસ્તાવો – તક ગુમાવવાથી પછી દુઃખ થાય છે.
- એક પંથ બે કાજ – એક કામથી બે ફાયદા થાય.
- એકલું ઝાડ વન ન બને – એક વ્યક્તિ બધું કરી શકતી નથી.
ક થી શરૂ થતી કહેવતો
- કાગડો હંસની ચાલ ચાલે તો પોતાનું પણ ભૂલે – બીજાની નકલ કરતાં પોતાનો સ્વભાવ ગુમાવી દે.
- કાગડો દહીંથાળ લઈ ગયો – અયોગ્ય વ્યક્તિને સારો લાભ મળી જાય.
- કાંટામાંથી કાંટો કાઢવો – મુશ્કેલી દૂર કરવા ચતુરાઈ વાપરવી.
- કૂતરું ભુંકે હાથી ચાલે – ટીકા છતાં પોતાના માર્ગે આગળ વધવું.
- કૂવામાંથી બહાર આવી કૂવામાં પડવું – એક મુશ્કેલીમાંથી બીજીમાં ફસાવું.
- કાન પર જું ન રેંગે – કોઈ વાતનો અસર ન થવો.
- કાનમાં તેલ નાખીને બેસવું – જાણતા હોવા છતાં અવગણવું.
- કાન પકડી લેવું – પોતાની ભૂલ સ્વીકારી લેવી.
- કાન ખોલીને સાંભળવું – ધ્યાનપૂર્વક સાંભળવું.
- કાનમાં ફૂંક મારવી – કોઈને ગુપ્ત રીતે સમજાવવું.
- કાગળ પરનો વાઘ – દેખાવમાં જ મોટો, હકીકતમાં નબળો.
- કામ બોલે માણસ નહીં – માણસ કરતાં તેના કામનું મહત્વ વધારે.
- કામનો માણસ દરેકને ગમે – ઉપયોગી વ્યક્તિ સૌને ગમે છે.
- કામ વગરનું જીવન વ્યર્થ – કાર્ય વિના જીવનનો અર્થ નથી.
- કામ કરનારને જ ફળ મળે – મહેનત કરનારને જ સફળતા મળે.
- કાચું કામ ટકતું નથી – અધૂરું કામ લાંબું ચાલતું નથી.
- કડવી દવા ફાયદાકારક હોય છે – કઠિન વાત અંતે લાભદાયક બને છે.
- કમજોરની કોઈ સાંભળતું નથી – નબળા માણસની અવગણના થાય છે.
- કબૂલ કરવાથી ભાર હળવો થાય – સત્ય સ્વીકારવાથી મન શાંત થાય છે.
- કપરા સમયમાં સાચો મિત્ર ઓળખાય – મુશ્કેલીમાં સાચી મિત્રતા દેખાય છે.
- કમાઈ વગર ખર્ચ ન કરવો – આવક વગર ખર્ચ નુકસાન કરે છે.
- કાંઠે પહોંચીને નાવ ડૂબે – અંતે આવીને કામ બગડે.
- કોઈનો ભરોસો નહીં – દરેક પર અંધ વિશ્વાસ ન કરવો.
- કોઈ કામ નાનું નથી – દરેક કામનું મહત્વ હોય છે.
- કમળ કાદવમાં જ ખીલે છે – મુશ્કેલીમાં જ સફળતા મળે છે.
- કાળી મજૂરી સફેદ ફળ આપે – મહેનતનું પરિણામ સારો આવે છે.
- કૂતરાની પૂંછડી વાંકી જ રહે – સ્વભાવ ક્યારેય બદલાતો નથી.
- કમળ જેવી નિર્દોષતા રાખવી – શુદ્ધ અને નિર્દોષ રહેવું.
- કાંઈ ન કરતાં ભૂલ થાય – કામ ન કરવાથી પણ નુકસાન થાય છે.
- કરેલું કામ ક્યારેય વ્યર્થ નથી જતું – દરેક પ્રયત્નનું ફળ મળે છે.
ખ થી શરૂ થતી કહેવતો
- ખાલી વાસણ વધારે બોલે – જે માણસ પાસે જ્ઞાન ઓછું હોય તે વધારે બોલે.
- ખાટું મીઠું બધું જીવનમાં આવે – જીવનમાં સુખ અને દુઃખ બંને આવે છે.
- ખાડો ખોદનાર પોતે પડે – બીજાને નુકસાન કરનાર પોતે જ ફસાય છે.
- ખિસ્સો ખાલી તો દુનિયા ખાલી – પૈસા વગર માણસને માન મળતું નથી.
- ખોટું કામ છુપાતું નથી – ખરાબ કામ એક દિવસ બહાર આવી જ જાય છે.
- ખોટા સાથીથી સારો એકલો – ખરાબ સંગથી એકલો રહેવું સારું.
- ખબર વગર બોલવું નહીં – જાણ્યા વગર વાત કરવી યોગ્ય નથી.
- ખાય તે જ જાણે ભોજનનો સ્વાદ – અનુભવ કરનારને જ સાચી સમજ પડે છે.
- ખરાબ સમયમાં સાચો મિત્ર ઓળખાય – મુશ્કેલીમાં સાચો મિત્ર દેખાય છે.
- ખરાબ કામનું પરિણામ ખરાબ જ આવે – ખોટું કરવાથી ખોટું જ મળે છે.
- ખાલી હાથ આવ્યા ખાલી હાથ જવાના – માણસ કશું લઈને આવ્યો નથી અને કશું લઈ જતો નથી.
- ખાટું મીઠું સહન કરવું પડે – જીવનમાં બધું સહન કરવું પડે છે.
- ખુશી વહેંચવાથી વધે – આનંદ વહેંચવાથી વધુ થાય છે.
- ખોટી આશા રાખવી નહીં – ખોટી અપેક્ષા અંતે નિરાશા આપે છે.
- ખોટું બોલનાર પકડાઈ જ જાય – અસત્ય લાંબો સમય ટકતું નથી.
- ખુદનું કામ પોતે કરવું સારું – પોતાના કામ માટે બીજાઓ પર નિર્ભર ન રહેવું.
- ખાલી બેઠા રહેવું નુકસાનકારક – નિષ્ક્રિયતા નુકસાન આપે છે.
- ખાવાનું કામ સમય પર કરવું – નિયમિતતા જરૂરી છે.
- ખોટા રસ્તે જશો તો નુકસાન થશે – ખોટો માર્ગ અંતે નુકસાન આપે છે.
- ખોટી વાતે વિશ્વાસ ન કરવો – તપાસ કર્યા વગર માનવું નહીં.
- ખૂબ બોલવાથી માન ઓછું થાય – વધુ બોલવાથી પ્રતિષ્ઠા ઘટે છે.
- ખોટું સાબિત થાય તો શરમ આવે – અસત્ય બહાર આવે તો અપમાન થાય છે.
- ખોટી મિત્રતા નુકસાન કરે – ખરાબ મિત્રોથી દૂર રહેવું જોઈએ.
- ખાલી વાતો કામની નથી – કામ વગરની વાતોનો કોઈ ઉપયોગ નથી.
- ખબરદારી રાખવી જરૂરી છે – સાવચેત રહેવું જરૂરી છે.
- ખૂબ લાલચ નુકસાન કરે – વધુ લાલચથી નુકસાન થાય છે.
- ખોટી રીતથી મળેલું ટકતું નથી – ખોટી કમાણી ટકતી નથી.
- ખોટું કામ કરીને શાંતિ નથી મળતી – ખોટું કરવાથી મન શાંત નથી રહેતું.
- ખાલી વચનથી કામ ન ચાલે – ફક્ત બોલવાથી નહીં, કામ કરવું પડે.
- ખરાબ આદત છોડવી મુશ્કેલ છે – એકવાર પડેલી આદત સહેલાઈથી નથી છોડાતી.
ગ થી શરૂ થતી કહેવતો
- ગઈ તિથિ તો બ્રાહ્મણ પણ વાંચતો નથી – વીતી ગયેલી વાત પર વિચાર ન કરવો.
- ગત અવસર પાછો આવતો નથી – એકવાર ગુમાવેલી તક ફરી મળતી નથી.
- ગધેડા પર અંબાડી – નાની વસ્તુને વધારે શોભાવવી.
- ગધેડા સાથે ઘોડું બાંધે તો તે પણ આળોટવું શીખે – સંગતનો પ્રભાવ પડે છે.
- ગરીબનો કોઈ નથી – ગરીબ માણસને સહારો ઓછો મળે છે.
- ગાડી ચાલે તો ગાડિયાં આવે – કામ શરૂ થાય તો મદદ આપમેળે મળે છે.
- ગાળથી કામ ન ચાલે – ગુસ્સાથી કામ સફળ થતું નથી.
- ગાંઠનું કામ ગાંઠે પડે – જેવું કામ તેવો જ ખર્ચ થાય.
- ગામડાનું જ્ઞાન શહેરમાં કામ ન આવે – પરિસ્થિતિ પ્રમાણે જ્ઞાન બદલાય છે.
- ગાય જાય ને ઘાસ રહે – મુખ્ય વસ્તુ જાય તો બાકીનું વ્યર્થ રહે.
- ગરીબને વેઠ વધુ – નબળા માણસ પર મુશ્કેલી વધારે આવે છે.
- ગામમાં નામ તો કામથી થાય – સારા કામથી જ માન મળે છે.
- ગઈ વાતને ગાળી શું કામ? – વીતી ગયેલી વાત પર દુઃખ ન કરવું.
- ગાંઠ બાંધી રાખવી – વાતને યાદ રાખવી.
- ગરીબનું દુઃખ કોઈ સમજે નહીં – ગરીબની પરિસ્થિતિ સમજવી મુશ્કેલ છે.
- ગમે તેવો સમય બદલાય છે – સમય હંમેશા એકસરખો નથી રહેતો.
- ગામે ગામ વાણી અલગ – દરેક જગ્યાની રીત અલગ હોય છે.
- ગાંડું કરે ને ગામ ભરે – એકની ભૂલનો ભોગ બધાને ભોગવવો પડે.
- ગુરુ વગર જ્ઞાન નથી – માર્ગદર્શન વગર શીખવું મુશ્કેલ છે.
- ગણતરી વગર ખર્ચ ન કરવો – વિચાર્યા વગર ખર્ચ નુકસાન કરે છે.
- ગાંઠનું બાંધીને કામ કરવું – સમજદારીથી કામ કરવું.
- ગાળો આપવાથી માન નથી મળતું – ખરાબ ભાષાથી પ્રતિષ્ઠા ઘટે છે.
- ગરીબનું હૈયું મોટું હોય છે – ગરીબ માણસ પણ દિલદાર હોય છે.
- ગમે તેવો કામ હોય, મહેનત જરૂરી છે – દરેક કાર્ય માટે પ્રયત્ન જરૂરી છે.
- ગયા સમયને પાછો લાવી શકાય નહીં – ભૂતકાળ પાછો આવતો નથી.
- ગમે તેવો માણસ બદલી શકે છે – સમય સાથે સ્વભાવ બદલાઈ શકે છે.
- ગાડી ધીમે ચાલે તો સલામત રહે – ધીરજથી કામ કરવું સારું.
- ગરીબીમાં પણ ઈમાન રાખવું – પરિસ્થિતિ ખરાબ હોય તો પણ સચ્ચાઈ રાખવી.
- ગામનો ભેદ ગામમાં જ રહે – ઘર/સમાજની વાત બહાર ન જવી જોઈએ.
- ગમે ત્યાં જશો પણ મૂળ ભૂલશો નહીં – પોતાના મૂળને ક્યારેય ન ભૂલવું.
ઘ થી શરૂ થતી કહેવતો
- ઘરનું મરઘું દાળ બરાબર – પોતાની વસ્તુનું મૂલ્ય ઓછું સમજાય છે.
- ઘરનો ભેદી લંકા ઢાળે – પોતાનો માણસ જ વધુ નુકસાન કરે છે.
- ઘી સીધું આંગળીથી ન મળે – મહેનત વગર કંઈ મળતું નથી.
- ઘરમાં વાઘ બહાર બિલાડી – ઘરે બહાદુર, બહાર નબળો.
- ઘર બેઠા ગંગા આવી – પ્રયત્ન વગર લાભ મળી જવો.
- ઘા પર મીઠું છાંટવું – દુઃખમાં વધુ દુઃખ ઉમેરવું.
- ઘાસ ન નાખવું – અવગણના કરવી.
- ઘણું બોલવાથી માન ઘટે – વધારે બોલવાથી પ્રતિષ્ઠા ઘટે છે.
- ઘણી માથાકૂટ પછી કામ બને – મહેનત બાદ સફળતા મળે છે.
- ઘાટ ઘડીને કામ કરવું – વિચારપૂર્વક કામ કરવું.
- ઘડું ભરે તો છલકે – વધારે ભરાવાથી બહાર આવી જાય છે.
- ઘેરું પાણી શાંત હોય છે – ગહન માણસ શાંત રહે છે.
- ઘી નાખો તો આગ વધે – ઉશ્કેરવાથી સમસ્યા વધે છે.
- ઘોડા આગળ ગાડી બાંધવી – કામ ઉલટું કરવું.
- ઘોડો ભાગે પછી તબેલો બંધ કરવો – નુકસાન પછી સાવચેત થવું.
- ઘર એક મંદિર સમાન છે – ઘરનું મહત્વ ખૂબ મોટું છે.
- ઘરમાં શાંતિ હોય તો સુખ મળે – શાંતિથી જીવન સારું બને છે.
- ઘણું ખાધું તો તકલીફ થાય – અતિ દરેક વસ્તુમાં ખરાબ છે.
- ઘાટો મિત્ર કપરા સમયમાં ઓળખાય – મુશ્કેલીમાં સાચી મિત્રતા દેખાય છે.
- ઘરમાં આગ લાગી હોય તો બહાર શણગાર શું કામ? – અંદરની સમસ્યા હોય ત્યારે બહારનું દેખાવ વ્યર્થ છે.
- ઘણી વાતો કામની નથી – બધું બોલવું જરૂરી નથી.
- ઘસાઈને જ ચમક આવે – મહેનતથી જ ગુણ વિકસે છે.
- ઘેરા સંબંધો જ મજબૂત હોય છે – ઊંડા સંબંધ લાંબા ટકે છે.
- ઘર ચલાવવા સમજ જરૂરી છે – સંચાલન માટે બુદ્ધિ જરૂરી છે.
- ઘાટા વિના નફો નથી – નુકસાન વગર લાભ નથી મળતો.
- ઘણી આશા નિરાશા આપે – વધુ અપેક્ષા દુઃખ આપે છે.
- ઘણું જોવાથી મન ભરાય – અતિથી રસ ઘટે છે.
- ઘરનો માન રાખવો જોઈએ – પરિવારની પ્રતિષ્ઠા જાળવવી જોઈએ.
- ઘણા રસોઇયા ભોજન બગાડે – વધુ લોકો કામમાં હોય તો કામ બગડે છે.
- ઘાટું બોલવાથી સંબંધ તૂટે – કડવી વાત સંબંધ બગાડે છે.
ચ થી શરૂ થતી કહેવતો
- ચોરના પગ ટૂંકા – ખોટું કામ લાંબા સમય સુધી છુપાતું નથી.
- ચોર ચોર મોસેરા ભાઈ – સમાન સ્વભાવના લોકો એકબીજાને સમર્થન આપે છે.
- ચોરી ઉપરથી શેઠાઈ – ખોટું કરીને પણ ગર્વ કરવો.
- ચામડી જાય પણ દમડી ન જાય – અત્યંત કંજૂસ માણસ ખર્ચ ન કરે.
- ચાંદ પર દાગ હોય જ છે – દરેકમાં કોઈ ને કોઈ ખામી હોય છે.
- ચાટું ખાધું ને વાત ભૂલી – લાભ મળતા જ વચન ભૂલી જવું.
- ચક્કર ખાઈને કામ ન કરવું – વિચાર્યા વગર કામ ન કરવું.
- ચતુરને ચાર શબ્દ પૂરતા – સમજદારને ઓછામાં સમજ પડે છે.
- ચામચો બની રહેવું – સ્વાર્થ માટે ખુશામત કરવી.
- ચોક્કસ કામમાં ભૂલ ન કરવી – મહત્વના કામમાં કાળજી રાખવી.
- ચાંદ જોતા કૂતરું ભુંકે – મહાન વ્યક્તિની ટીકા થતી રહે છે.
- ચા કરતા કીટલી ગરમ – નાનું માણસ વધુ દેખાડો કરે.
- ચોરની દાઢીમાં તણખો – ગુનેગાર પોતે જ શંકા પેદા કરે છે.
- ચીંથરામાંથી રાજા ન બને – દેખાવથી મોટાપો આવતો નથી.
- ચુલ્લીભર પાણીમાં ડૂબી મરવું – શરમજનક કામ માટે કહેવાય છે.
- ચકલીને સોનાનું દાણા શું કામ? – અયોગ્ય વ્યક્તિને સારો લાભ વ્યર્થ છે.
- ચોખ્ખું કામ ચોખ્ખું ફળ આપે – સચ્ચાઈથી સારું પરિણામ મળે છે.
- ચકરવ્યૂહમાં ફસાઈ જવું – મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં અટવાઈ જવું.
- ચોરે ચોરે મસ્તી કરે – ખોટા લોકો સાથે મળીને ખોટું કામ કરે.
- ચીંટીના પગે પહાડ ચઢવો – ધીમે ધીમે મોટી સફળતા મેળવવી.
- ચાંદી જેવો ચમકવું – ખૂબ સુંદર અથવા તેજસ્વી દેખાવું.
- ચોખ્ખું બોલવું સારું – સત્ય બોલવું હંમેશા સારું.
- ચોર પકડાય તો શરમ આવે – ખોટું કામ બહાર આવે તો અપમાન થાય.
- ચીજ નાની પણ કામની હોય – નાની વસ્તુ પણ ઉપયોગી હોય છે.
- ચાકૂની ધાર પર ચાલવું – જોખમી પરિસ્થિતિમાં કામ કરવું.
- ચાંદની ચાર દિવસની – સુખ અથવા વૈભવ થોડા સમય માટે હોય છે.
- ચોટ વાગે પછી સમજ આવે – નુકસાન પછી જ સમજ પડે છે.
- ચોરને ચોરી સીખવવી નહીં – નિષ્ણાતને શીખવવું વ્યર્થ છે.
- ચોકીદાર સૂઈ ગયો તો ચોરી થાય – બેદરકારીથી નુકસાન થાય છે.
- ચહેરા પર નહીં, કામ પર વિશ્વાસ રાખવો – દેખાવ કરતાં કાર્ય મહત્વનું છે.
Conclusion
આ લેખમાં અમે Gujarati Kahevat વિષયને સરળ, સ્પષ્ટ અને માહિતીપ્રદ રીતે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ગુજરાતી કહેવતોમાં જીવનના અનુભવો, લોકજ્ઞાન અને વ્યવહારિક સમજ છુપાયેલી હોય છે, જે આપણને યોગ્ય નિર્ણય લેવા અને જીવનમાં સમજદારીપૂર્વક આગળ વધવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે. આવી કહેવતો ભાષાને સમૃદ્ધ બનાવે છે અને સંસ્કૃતિ સાથે આપણું જોડાણ મજબૂત કરે છે. આશા છે કે આ Kahevat In Gujarati વાચકો માટે ઉપયોગી, માર્ગદર્શક અને રસપ્રદ સાબિત થશે.
આવી વધુ શૈક્ષણિક અને મૂલ્યસભર સામગ્રી માટે અમારી સાથે જોડાયેલા રહો. ખુબ ખુબ આભાર. Thank You!
Disclaimer
આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર શૈક્ષણિક અને સામાન્ય જાણકારી માટે રજૂ કરવામાં આવી છે. Gujarati Kahevat લોકપ્રચલિત કહેવતો અને સામાન્ય અનુભવ પર આધારિત છે. તેમાં કોઈ વ્યક્તિ, સમાજ અથવા સંસ્કૃતિની ભાવનાને ઠેસ પહોંચાડવાનો ઉદ્દેશ નથી. કોઈ માહિતીમાં ભૂલ અથવા ટાઇપિંગ ભૂલ જણાય તો કૃપા કરીને અમને જાણ કરશો.
આ પણ જરૂર વાંચો: