શું તમે ગુજરાતી કહેવત ( Gujarati Kahevat ) વાંચવા કે શીખવા ઇચ્છો છો? તો તમે યોગ્ય જગ્યાએ આવ્યા છો!
ગુજરાતી કહેવત માં ગુજરાતીની લોકબોલીમાંથી ઉદ્ભવેલી લોકપ્રિય કહેવતો રજૂ કરવામાં આવે છે, જે જીવનના અનુભવો, સંસ્કૃતિ, સમજદારી અને વ્યવહારિક જ્ઞાનને ટૂંકા પરંતુ અર્થપૂર્ણ શબ્દોમાં વ્યક્ત કરે છે. આવી કહેવતો આપણા દૈનિક જીવનમાં માર્ગદર્શન આપે છે અને ભાષાને વધુ સમૃદ્ધ તથા અસરકારક બનાવે છે. આ લેખમાં અમે Gujarati Kahevatને સરળ, સ્પષ્ટ અને સમજવા સહેલાં રીતે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
ગુજરાતી કહેવત, તેના અર્થ સાથે | All Gujarati Kahevat with Answer
કહેવત એટલે શું?
કહેવત એટલે લોકોના અનુભવ અને જીવનના પાઠ પરથી બનેલું ટૂંકું, સરળ અને અર્થસભર વાક્ય, જે કોઈ વાતને સ્પષ્ટ રીતે સમજાવવા અથવા શીખ આપવા માટે વપરાય છે.
કહેવતોમાં સામાન્ય રીતે જીવનની સત્યતા, નૈતિકતા, સમજદારી અને અનુભવનો સાર સમાયેલો હોય છે.
Gujarati Kahevat with Answer
- જે વાવે તે કાપે – જે માણસ જે કરે છે, તેવું જ પરિણામ ભોગવે છે.
- ધીરજનું ફળ મીઠું – ધીરજ રાખવાથી સારો પરિણામ મળે છે.
- ખાલી ઘડું વધારે અવાજ કરે – ઓછું જ્ઞાન ધરાવનાર વધુ બોલે છે.
- એક પંથ બે કાજ – એક કામથી બે ફાયદા થવા.
- જેટલું ગુડ તેટલો ગોળ – જેવી કિંમત તેમ જ ગુણ.
- નાચ ન જાણે આંગણું વાંકડું – પોતાની ભૂલ બીજાને દોષારોપણ કરવું.
- ઉંચા ઝાડે ઊંચા પવન – મોટાને વધુ મુશ્કેલીઓ આવે.
- આગ વગર ધુમાડો નહીં – કોઈ વાત પાછળ કોઈ કારણ હોય છે.
- જ્યાં જરૂર ત્યાં હાજર – જરૂર પડે ત્યારે મદદરૂપ થવું.
- ઘરનું મરઘું દાળ બરાબર – પોતાની વસ્તુનું મૂલ્ય ન સમજવું.
- આંધળાને લાકડીનો ટેકો – મુશ્કેલીમાં સહારો મળવો.
- મીઠા બોલે માર મારવો – મીઠી વાત કરીને નુકસાન કરવું.
- બૂંદ બૂંદથી સાગર બને – નાનાં પ્રયાસોથી મોટું કામ બને.
- પાણી માથેથી પસાર થવું – સહનશક્તિથી વધારે મુશ્કેલી થવી.
- કાંટામાંથી કાંટો કાઢવો – મુશ્કેલી દૂર કરવા ચતુરાઈ કરવી.
- જ્યાં ધુમાડો ત્યાં આગ – અફવા પાછળ કંઈક સત્ય હોય.
- હાથી જાય બજારમાં, કૂતરા ભુંકે હજાર – મોટા લોકોની ટીકા થતી રહે.
- ઘી સીધું આંગળીથી ન મળે – મહેનત વિના લાભ ન મળે.
- આકાશના તારા તોડવા – અશક્ય સપનાઓ જોવું.
- નદી કિનારે બેસી નાવ જોવી – જોખમ લીધા વગર ફાયદો ઈચ્છવો.
- જે દેખાય તે જ સત્ય નથી – દેખાવ પર વિશ્વાસ ન કરવો.
- મોંમાં રામ, બગલમાં છરી – બહારથી સારા, અંદરથી ખરાબ.
- એકલું ઝાડ વન ન બને – એક માણસથી બધું શક્ય નથી.
- લોભે લંગર તૂટે – લોભ નુકસાન કરે છે.
- પડતા પર પાટું મારવું – મુશ્કેલીમાં વધુ દુઃખ આપવું.
- ઘરમાં દાળ નથી અને બહાર ભાત – પોતાની જરૂર છોડીને દેખાવ કરવો.
- આંગળી ચાટીને ઘી ન મળે – મહેનત વગર સફળતા નહીં.
- જેમ રાજા તેમ પ્રજા – નેતા જેવો, જનતા તેવી.
- પેટમાં દારૂ અને મોઢે સંતવાણી – અંદર કંઈક, બહાર કંઈક.
- જ્યાં પ્રેમ ત્યાં પરમાત્મા – સાચા પ્રેમમાં ઈશ્વરનો વાસ છે.
Kahevat In Gujarati
- ઉંટ પહાડ નીચે આવતો નથી – અહંકારી માણસ સહેલાઈથી નમતો નથી.
- આંગળી બતાવો તો હાથ પકડી લે – વધારે લાલચી સ્વભાવ.
- ઘોડા છૂટી ગયા પછી તબેલો બંધ કરવો – મોડું પગલું ભરવું.
- ઘી ઉલટું થવું – કામ બગડી જવું.
- ચોરના પગ ટૂંકા – ખોટું કરનાર ઝડપાઈ જાય છે.
- બોલતાં પહેલાં વિચારવું – વિચાર વિના બોલવાથી નુકસાન થાય.
- અતિ કરશો તો અનર્થ થશે – હદથી વધુ કંઈ પણ ખરાબ.
- ઘરમાં દીવો નથી અને બહાર દીપાવલી – દેખાડા માટે ખર્ચ કરવો.
- કૂતરું ભુંકે, હાથી ચાલે – નકામી ટીકા પર ધ્યાન ન આપવું.
- જ્યાં નથી ત્યાં હાથ ન નાખવો – બિનજરૂરી દખલ ન કરવો.
- પાણીમાં રહી મગર સાથે વેર – પરિસ્થિતિ વિરુદ્ધ વર્તન કરવું.
- આંધળું વહાણ, અંધો ખેવૈયો – નેતા અને અનુયાયી બંને અયોગ્ય.
- જે જેવું કરે તે તેવું ભરે – કર્મનું પરિણામ ભોગવવું.
- નદીના બે કિનારા સાથે ન ચાલે – એકસાથે બે રસ્તા શક્ય નથી.
- દૂધનો દાઝેલો છાશ પણ ફૂંકી ફૂંકી પીવે – એકવાર નુકસાન થાય તો વધુ સાવધાન રહે.
- પાણીમાં લાકડું ફેંકવું – બેકાર પ્રયત્ન કરવો.
- આકાશમાંથી પડ્યો ને ખજૂરના ઝાડે અટક્યો – એક મુશ્કેલીમાંથી બીજીમાં ફસાવું.
- પાડા પર પાટું – પહેલેથી દુઃખમાં વધુ દુઃખ આપવું.
- નકામા માણસનું કામ વધારે – નિષ્ફળ વ્યક્તિ બિનજરૂરી વાત કરે.
- એક ચોર બીજાને ઓળખે – ખોટું કરનાર ખોટાને ઓળખી જાય.
- પેટ સાફ તો મન સાફ – શરીર સ્વચ્છ તો વિચાર સ્વચ્છ.
- ઘર ભડકે તો વાડ શેને? – મૂળ સમસ્યા રહે તો ઉપાય બેકાર.
- સપનામાં લાડુ અને જાગતાં ભૂખ – કલ્પના વધારે, હકીકત ઓછી.
- હાથનું કંકુ આંખે આંજવું – પોતાનું નુકસાન જાતે કરવું.
- દોડતા પાણીમાં કચરો ન દેખાય – વ્યસ્તતામાં ભૂલ નજરે ન પડે.
- આગથી રમશો તો બળશો – ખોટા કામનું નુકસાન થશે.
- માથું ગરમ અને બુદ્ધિ ઠંડી – ગુસ્સામાં સમજ ન રહે.
- ઘરનો ભેદી લંકા ઢાળે – અંદરનો માણસ જ નુકસાન કરે.
- બાપના પૈસે શોખ – પોતે કમાયા વિના મજા કરવી.
- હાથીના દાંત બતાવવાના જુદા અને ચાવવાના જુદા – દેખાવ અને હકીકત અલગ.
સમાન અર્થ ધરાવતી કહેવતો
જે વાવે તે કાપે – જે જેવું કરે તે તેવું ભરે
→ માણસ જે સારા કે ખરાબ કામ કરે છે, તેનું પરિણામ તેને ભવિષ્યમાં જરૂર મળે છે; જીવનમાં કોઈ પણ કર્મ વ્યર્થ જતું નથી.
ધીરજનું ફળ મીઠું – ધીરજ રાખો તો જીત ચોક્કસ
→ જે વ્યક્તિ મુશ્કેલીમાં પણ ધીરજ રાખે છે અને હાર માનતી નથી, તેને અંતે સફળતા અને સારો પરિણામ મળે છે.
ખાલી ઘડું વધારે અવાજ કરે – ઓછું જ્ઞાન, વધુ બોલ
→ જેને ઓછું જ્ઞાન હોય છે તે વધારે દેખાડો કરે છે, જ્યારે સમજદાર માણસ શાંતિથી અને વિચારપૂર્વક બોલે છે.
એક પંથ બે કાજ – એક તીરે બે નિશાન
→ એક જ પ્રયત્નથી બે લાભ મળી જાય ત્યારે આ કહેવત વપરાય છે; સમજદારીથી કામ કરવાથી સમય અને મહેનત બંને બચી જાય છે.
ઘરનું મરઘું દાળ બરાબર – પાસેનું સોનું કીમતી નથી લાગતું
→ પોતાની પાસે જે વસ્તુ હોય તેનું મૂલ્ય માણસ સમજતો નથી, પરંતુ બીજાની વસ્તુ વધારે સારી અને કીમતી લાગે છે.
આગ વગર ધુમાડો નહીં – કારણ વગર ઘટના નથી
→ કોઈપણ અફવા, વાત કે ઘટના પાછળ કોઈને કોઈ સત્ય અથવા કારણ છુપાયેલું જ હોય છે.
ઉંચા ઝાડે ઊંચા પવન – મોટાને મોટી મુશ્કેલી
→ જે વ્યક્તિ ઊંચા પદ પર હોય છે અથવા સફળ બને છે, તેને સામાન્ય માણસ કરતાં વધુ જવાબદારી અને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે.
લોભે લંગર તૂટે – લાલચ બધી બરબાદી કરે
→ વધારે લોભ રાખવાથી માણસ સાચું મળતું હોય તે પણ ગુમાવી દે છે અને અંતે નુકસાન જ ભોગવે છે.
નાચ ન જાણે આંગણું વાંકડું – પોતાની ભૂલ બીજાને આપવી
→ પોતાની ખામી સ્વીકારવાને બદલે માણસ બીજાને દોષ આપે છે, જેથી પોતે સાચો દેખાય.
ઘોડા છૂટી ગયા પછી તબેલો બંધ – સમય ગયા પછી અક્કલ
→ યોગ્ય સમયે પગલું ન ભરવાથી પછી પસ્તાવું પડે છે, પરંતુ ત્યારે કંઈ સુધારો શક્ય નથી.
આંધળાને લાકડીનો ટેકો – મુશ્કેલીમાં સહારો
→ મુશ્કેલીના સમયમાં જો કોઈ મદદ કરે તો તે જીવન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થાય છે.
પાણી માથેથી પસાર થવું – સહનશક્તિ ખૂટવી
→ જ્યારે મુશ્કેલી માણસની સહનશક્તિ કરતાં વધુ વધી જાય ત્યારે આવી સ્થિતિને આ કહેવતથી સમજાવવામાં આવે છે.
કૂતરું ભુંકે હાથી ચાલે – ટીકાને અવગણવી
→ મોટા અને સફળ લોકો નાની-મોટી ટીકા પર ધ્યાન આપ્યા વગર પોતાના માર્ગ પર આગળ વધે છે.
બૂંદ બૂંદથી સાગર બને – નાનાં પ્રયત્ને મોટું પરિણામ
→ નાના નાના પ્રયાસો સતત કરતા રહીએ તો અંતે મોટું સફળ પરિણામ મળી શકે છે.
ઘરમાં દીવો નથી બહાર દીપાવલી – દેખાડા માટે ખર્ચ
→ પોતાની મૂળ જરૂરિયાત પૂરી ન હોવા છતાં લોકો બહાર દેખાડા માટે ફાજલ ખર્ચ કરે છે.
મોંમાં રામ બગલમાં છરી – બહારથી સારા અંદરથી ખરાબ
→ જે વ્યક્તિ બહારથી ખૂબ સારો દેખાય પરંતુ અંદરથી દગાખોર હોય તેને આ કહેવત લાગુ પડે છે.
એકલું ઝાડ વન ન બને – એકથી ટીમ મોટી
→ એક માણસ એકલો બધું કરી શકતો નથી; સફળતા માટે ટીમ અને સહયોગ જરૂરી છે.
આકાશના તારા તોડવા – અશક્ય સપના
→ જે ઇચ્છાઓ પૂરી થવી શક્ય જ નથી તેવી કલ્પનાઓ કરવી એ સમય બગાડવા જેવું છે.
ઘી સીધું આંગળીથી ન મળે – મહેનત વગર લાભ નહીં
→ જીવનમાં કોઈ પણ સફળતા કે લાભ મેળવવા માટે મહેનત કરવી જ પડે છે.
ઘરનો ભેદી લંકા ઢાળે – અંદરનો શત્રુ ખતરનાક
→ ઘણી વખત આપણું નુકસાન બહારના લોકો કરતાં આપણા નજીકના લોકો વધુ કરે છે.
પડતા પર પાટું – દુઃખમાં વધુ દુઃખ
→ પહેલેથી મુશ્કેલીમાં ફસાયેલા માણસ પર વધુ ભાર નાખવો એ વધુ અન્યાય છે.
દૂધનો દાઝેલો છાશ ફૂંકી પીવે – અનુભવથી સાવધાન
→ એકવાર નુકસાન થયેલું હોય તો માણસ પછી ખૂબ જ સાવચેત બની જાય છે.
નદી કિનારે બેસી નાવ જોવી – જોખમ વગર ફાયદો ઈચ્છવો
→ પ્રયત્ન અને જોખમ લીધા વગર ફક્ત સફળતાની આશા રાખવી ખોટી છે.
હાથીના દાંત બતાવવાના જુદા – દેખાવ અલગ હકીકત અલગ
→ ઘણી વખત લોકો બહાર જે બતાવે છે તે હકીકતમાં તેમનો સાચો સ્વભાવ નથી હોતો.
આંધળું વહાણ અંધો ખેવૈયો – અયોગ્ય નેતા અને અનુયાયી
→ જ્યારે નેતા અને તેના અનુયાયી બંને અયોગ્ય હોય ત્યારે સંસ્થા કે સમાજ નિષ્ફળ જાય છે.
ચોરના પગ ટૂંકા – ખોટું લાંબું ચાલતું નથી
→ ખોટી વાત કે ખોટું કામ લાંબા સમય સુધી છુપાઈ શકતું નથી, એક દિવસ બહાર આવી જ જાય છે.
પાણીમાં રહી મગર સાથે વેર – પરિસ્થિતિ સામે લડવું
→ જે પરિસ્થિતિમાં રહીને તેના વિરુદ્ધ વર્તન કરવું એ પોતાની જાતને મુશ્કેલીમાં મૂકવા જેવું છે.
બાપના પૈસે શોખ – પોતાની મહેનત વિના મજા
→ પોતાની કમાણી કર્યા વગર મળતી સુવિધાનો સાચો મૂલ્ય માણસ સમજી શકતો નથી.
પેટમાં દારૂ મોઢે સંતવાણી – બહાર કંઈક અંદર કંઈક
→ જે વ્યક્તિ બહારથી સારા શબ્દો બોલે પરંતુ અંદરથી ખોટા વિચારો રાખે તે દંભી કહેવાય.
જેમ રાજા તેમ પ્રજા – નેતા જેવો સમાજ એવો
→ સમાજ કે સંસ્થાનો સ્વભાવ તેના નેતા પર આધાર રાખે છે; નેતા સારો હશે તો પ્રજા પણ સારી બનશે.
વિરોધી અર્થ આપતી કહેવતો
જે વાવે તે કાપે
વિરોધી: ભાગ્યમાં હોય તે મળે
→ માણસના કર્મ કરતાં ભાગ્ય વધુ અસર કરે છે, કેટલીક વખત મહેનત વગર પણ સફળતા મળી જાય છે.
ધીરજનું ફળ મીઠું
વિરોધી: વેળા વહી ગઈ તો હાથમાં કંઈ ન રહે
→ વધારે રાહ જોવાથી તક હાથમાંથી નીકળી જાય છે.
ખાલી ઘડું વધારે અવાજ કરે
વિરોધી: મોટા લોકો મૌન રહે
→ સાચા જ્ઞાની લોકો વધારે બોલતા નથી, કામથી પોતાની ઓળખ બનાવે છે.
એક પંથ બે કાજ
વિરોધી: બે નાવમાં પગ મુકવો
→ એક સાથે બે કામ કરવા જઈએ તો બંને બગડી શકે.
ઘરનું મરઘું દાળ બરાબર
વિરોધી: ઘરની વસ્તુ સૌથી કીમતી
→ પોતાની પાસે જે છે તેનું સાચું મૂલ્ય સમજવું જોઈએ.
આગ વગર ધુમાડો નહીં
વિરોધી: અફવા ઘણી વખત ખોટી હોય છે
→ દરેક વાત પાછળ સત્ય હોય જ એવું નથી.
ઉંચા ઝાડે ઊંચા પવન
વિરોધી: નાનું રહે તો સુરક્ષિત રહે
→ મોટા બનવાથી જોખમ વધે છે, નાનું રહેવું સરળ છે.
લોભે લંગર તૂટે
વિરોધી: લોભથી લાભ પણ થાય
→ ક્યારેક વધારે ઇચ્છા માણસને વધુ મેળવવા પ્રેરિત કરે છે.
નાચ ન જાણે આંગણું વાંકડું
વિરોધી: પોતાની ભૂલ સ્વીકારવી મહાનતા
→ પોતાની ખામી માનવી એ સમજદારી છે.
ઘોડા છૂટી ગયા પછી તબેલો બંધ
વિરોધી: સમયસર પગલું સફળતા લાવે
→ યોગ્ય સમયે નિર્ણય લેવાથી નુકસાન ટળી જાય છે.
આંધળાને લાકડીનો ટેકો
વિરોધી: પોતે જ પોતાનો સહારો
→ માણસે પોતાની સમસ્યાનો ઉકેલ જાતે લાવવો જોઈએ.
પાણી માથેથી પસાર થવું
વિરોધી: મુશ્કેલી સહન કરી શકાય તેવી
→ દરેક મુશ્કેલી એટલી ગંભીર નથી.
કૂતરું ભુંકે હાથી ચાલે
વિરોધી: ટીકા માનવી સુધાર લાવે
→ ટીકા સ્વીકારવાથી માણસમાં સુધારો થાય છે.
બૂંદ બૂંદથી સાગર બને
વિરોધી: એક ભૂલથી બધું બગડે
→ નાની ભૂલ પણ મોટું નુકસાન કરી શકે છે.
ઘરમાં દીવો નથી બહાર દીપાવલી
વિરોધી: પહેલાં ઘર પછી બહાર
→ પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરીને પછી દેખાડો કરવો.
મોંમાં રામ બગલમાં છરી
વિરોધી: બહાર જેવા અંદર એવા
→ જે માણસ સાચો હોય તે અંદર બહાર એકસરખો હોય.
એકલું ઝાડ વન ન બને
વિરોધી: એક માણસ પણ ઘણું કરી શકે
→ એક વ્યક્તિ પણ મોટો બદલાવ લાવી શકે છે.
આકાશના તારા તોડવા
વિરોધી: વાસ્તવિક સપના જોવું
→ શક્ય લક્ષ્ય રાખવાથી સફળતા મળે છે.
ઘી સીધું આંગળીથી ન મળે
વિરોધી: ક્યારેક નસીબે બધું મળે
→ મહેનત વગર પણ ક્યારેક સફળતા મળી શકે છે.
ઘરનો ભેદી લંકા ઢાળે
વિરોધી: ઘરનો માણસ સૌથી વિશ્વાસુ
→ પરિવારજનો સૌથી વધુ સહારો આપે છે.
પડતા પર પાટું
વિરોધી: પડતા ને ઊભા કરવો
→ મુશ્કેલીમાં મદદ કરવી એ સાચી માનવતા છે.
દૂધનો દાઝેલો છાશ ફૂંકી પીવે
વિરોધી: દરેક નવી તક સ્વીકારવી
→ જૂના અનુભવથી ડરીને આગળ ન વધવું નહીં.
નદી કિનારે બેસી નાવ જોવી
વિરોધી: જોખમ લીધા વિના જીત નહીં
→ પ્રયત્ન અને સાહસથી જ સફળતા મળે.
હાથીના દાંત બતાવવાના જુદા
વિરોધી: જે દેખાય તે જ સાચું
→ કેટલીક વખત દેખાવ જ હકીકત હોય છે.
આંધળું વહાણ અંધો ખેવૈયો
વિરોધી: સારો નેતા સફળતા લાવે
→ યોગ્ય નેતૃત્વથી સંસ્થા આગળ વધે છે.
ચોરના પગ ટૂંકા
વિરોધી: ખોટું લાંબા સમય સુધી ચાલે
→ કેટલીક ખોટી બાબતો વર્ષો સુધી છુપાયેલી રહે છે.
પાણીમાં રહી મગર સાથે વેર
વિરોધી: પરિસ્થિતિ મુજબ ઢળવું
→ સમજદારીથી પરિસ્થિતિને અનુરૂપ વર્તવું જોઈએ.
બાપના પૈસે શોખ
વિરોધી: પોતાની કમાણીનો ગર્વ
→ પોતાની મહેનતથી કમાવાનું સાચું સુખ મળે છે.
પેટમાં દારૂ મોઢે સંતવાણી
વિરોધી: અંદર બહાર એકસરખા
→ સાચો માણસ દંભ કરતો નથી.
જેમ રાજા તેમ પ્રજા
વિરોધી: પ્રજા રાજાને બદલે છે
→ સમાજ જ નેતાને ઘડે છે, નેતા પ્રજા પ્રમાણે બદલાય છે.
Conclusion
આ લેખમાં અમે Gujarati Kahevat વિષયને સરળ, સ્પષ્ટ અને માહિતીપ્રદ રીતે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ગુજરાતી કહેવતોમાં જીવનના અનુભવો, લોકજ્ઞાન અને વ્યવહારિક સમજ છુપાયેલી હોય છે, જે આપણને યોગ્ય નિર્ણય લેવા અને જીવનમાં સમજદારીપૂર્વક આગળ વધવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે. આવી કહેવતો ભાષાને સમૃદ્ધ બનાવે છે અને સંસ્કૃતિ સાથે આપણું જોડાણ મજબૂત કરે છે. આશા છે કે આ Kahevat In Gujarati વાચકો માટે ઉપયોગી, માર્ગદર્શક અને રસપ્રદ સાબિત થશે.
આવી વધુ શૈક્ષણિક અને મૂલ્યસભર સામગ્રી માટે અમારી સાથે જોડાયેલા રહો. ખુબ ખુબ આભાર. Thank You!
Disclaimer
આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર શૈક્ષણિક અને સામાન્ય જાણકારી માટે રજૂ કરવામાં આવી છે. Gujarati Kahevat લોકપ્રચલિત કહેવતો અને સામાન્ય અનુભવ પર આધારિત છે. તેમાં કોઈ વ્યક્તિ, સમાજ અથવા સંસ્કૃતિની ભાવનાને ઠેસ પહોંચાડવાનો ઉદ્દેશ નથી. કોઈ માહિતીમાં ભૂલ અથવા ટાઇપિંગ ભૂલ જણાય તો કૃપા કરીને અમને જાણ કરશો.
આ પણ જરૂર વાંચો: